- Katılım
- 4 Şub 2022
- Mesajlar
- 14,538
- Beğeni
- 12,793
Salus, sağlık, esenlik ve kamu refahının Roma tanrıçasıydı. Yunan sağlık tanrıçası Hygieia [Asklepios'un kızı] ile yakından ilişkilendirilir. İyileşme ve yenilenmenin sembolü olan bir yılanla birlikte tasvir edilen Salus, MÖ 302 yılında kendisine adanan Quirinal Tepesi'ndeki bir tapınakta onurlandırılmıştır.
Livy'nin aktardığına göre bu tapınak, İkinci ve Üçüncü Samnit Savaşları arasındaki dönemde konsül Gaius Junius Bubulcus tarafından adanacağına dair söz verilerek inşa edilmeye başlanmış, daha sonra yine kendisi tarafından tamamlanarak kutsanmıştır [Ab Urbe Condita, 10.1.9]. Salus'a özellikle veba salgınları ve kriz dönemlerinde yakarılmış olması, onun hem bireysel hem de toplumsal sağlık ve esenlik açısından taşıdığı önemi ortaya koymaktadır.
İmparatorluk döneminde Salus, imparatorun sağlığıyla yakından ilişkilendirilmiş ve bu tema sikkeler üzerinde sıklıkla işlenmiştir. MS 161-169 yılları arasında Marcus Aurelius ile birlikte imparatorluğu yöneten Lucius Verus döneminde Salus, hem aureus hem de denarius sikkeleri üzerinde tasvir edilmiştir. Bu tasvirlerde genellikle bir pateradan (ritüel sunu kabı) yılana yiyecek sunarken görülür. Mevcut aureus sikkesinde de aynı tasvir yer almaktadır.
Günümüzde Getty Müzesi'nde muhafaza edilen ve yaklaşık MS 200-250 yıllarına tarihlendirilen dikkat çekici bir Salus heykelinde ise tanrıça, elinde bir yılan ve yumurta tutarken betimlenmiştir. Bu tasvir, Salus'un sağlık tanrıçası Hygieia ve tıp tanrısı Asklepios ile olan bağlantısını daha da belirginleştirmektedir. Yaşamın ve yenilenmenin sembolü olan yumurta, Greko-Romen dünyasında sağlık ve ilahi korumayla ilişkilendirilen anlamları tamamlamaktadır.
Ancak bu ilişkilendirmede belirli bir ironi de söz konusudur. Sikkelerin ima ettiği ilahi lütfa rağmen Lucius Verus, MS 169 yılında bir hastalığa yenik düşmüştür. Muhtemelen MS 165-180 yılları arasında etkili olan ve tarihçilerin tahminlerine göre 5-10 milyon insanın ölümüne yol açan yıkıcı Antoninus Vebası'nın kurbanlarından biri olmuştur. Bu rakam, söz konusu dönemde Roma İmparatorluğu nüfusunun yaklaşık dörtte birine karşılık gelmektedir.
Sikke ön yüzde Lucis Verus büstü. Soldan sağa IMP CAES L VERVS AVG - Imperator, Caesar, Lucius Verus, Augustus: Başkomutan [İmparator], Sezar, Lucius Verus, imparator [Augustus] lejantı. Sikke arka yüzde Salus sunağın etrafına dolanmış yılanı besliyor. Soldan sağa SALVTI AVGVSTOR TR P III COS II - Saluti Augustorum, Tribunicia Potestate Tertia, Consul Secundum: İmparatorun [Augustus'un] sağlığına, üçüncü kez tribünlük yetkisi, ikinci kez konsül lejantı.
Livy'nin aktardığına göre bu tapınak, İkinci ve Üçüncü Samnit Savaşları arasındaki dönemde konsül Gaius Junius Bubulcus tarafından adanacağına dair söz verilerek inşa edilmeye başlanmış, daha sonra yine kendisi tarafından tamamlanarak kutsanmıştır [Ab Urbe Condita, 10.1.9]. Salus'a özellikle veba salgınları ve kriz dönemlerinde yakarılmış olması, onun hem bireysel hem de toplumsal sağlık ve esenlik açısından taşıdığı önemi ortaya koymaktadır.
İmparatorluk döneminde Salus, imparatorun sağlığıyla yakından ilişkilendirilmiş ve bu tema sikkeler üzerinde sıklıkla işlenmiştir. MS 161-169 yılları arasında Marcus Aurelius ile birlikte imparatorluğu yöneten Lucius Verus döneminde Salus, hem aureus hem de denarius sikkeleri üzerinde tasvir edilmiştir. Bu tasvirlerde genellikle bir pateradan (ritüel sunu kabı) yılana yiyecek sunarken görülür. Mevcut aureus sikkesinde de aynı tasvir yer almaktadır.
Günümüzde Getty Müzesi'nde muhafaza edilen ve yaklaşık MS 200-250 yıllarına tarihlendirilen dikkat çekici bir Salus heykelinde ise tanrıça, elinde bir yılan ve yumurta tutarken betimlenmiştir. Bu tasvir, Salus'un sağlık tanrıçası Hygieia ve tıp tanrısı Asklepios ile olan bağlantısını daha da belirginleştirmektedir. Yaşamın ve yenilenmenin sembolü olan yumurta, Greko-Romen dünyasında sağlık ve ilahi korumayla ilişkilendirilen anlamları tamamlamaktadır.
Ancak bu ilişkilendirmede belirli bir ironi de söz konusudur. Sikkelerin ima ettiği ilahi lütfa rağmen Lucius Verus, MS 169 yılında bir hastalığa yenik düşmüştür. Muhtemelen MS 165-180 yılları arasında etkili olan ve tarihçilerin tahminlerine göre 5-10 milyon insanın ölümüne yol açan yıkıcı Antoninus Vebası'nın kurbanlarından biri olmuştur. Bu rakam, söz konusu dönemde Roma İmparatorluğu nüfusunun yaklaşık dörtte birine karşılık gelmektedir.
Sikke ön yüzde Lucis Verus büstü. Soldan sağa IMP CAES L VERVS AVG - Imperator, Caesar, Lucius Verus, Augustus: Başkomutan [İmparator], Sezar, Lucius Verus, imparator [Augustus] lejantı. Sikke arka yüzde Salus sunağın etrafına dolanmış yılanı besliyor. Soldan sağa SALVTI AVGVSTOR TR P III COS II - Saluti Augustorum, Tribunicia Potestate Tertia, Consul Secundum: İmparatorun [Augustus'un] sağlığına, üçüncü kez tribünlük yetkisi, ikinci kez konsül lejantı.
